Visualizzazione post con etichetta epigrafe latina. Mostra tutti i post
Visualizzazione post con etichetta epigrafe latina. Mostra tutti i post

lunedì 4 novembre 2013

APSM-ADIA-04B-011 ISCRIZIONE ROMANA IMPERIALE SAN MINIATO LOC. IMPRECISATA

APSM-ADIA-04B-011
ISCRIZIONE FUNERARIA ROMANA PERIOD. IMPERIALE
SAN MINIATO LOC. IMPRECISATA


SCHEDA SINTETICA
Oggetto: Iscrizione funeraria
Epoca: Romana, Periodo Imperiale
Rinvenimento: -
Località: San Miniato, Loc. Imprecisata
Collocazione: -
Id: APSM-ADIA-04B-011

VAI ALLA MAPPA DELL'ATLANTE DELLE AREE DI INTERESSE ARCHEOLOGICO ↗

DESCRIZIONE SINTETICA
Da San Miniato, da Località rimane imprecisata, proviene una iscrizione, di epoca romana, periodo imperiale, relativa alla tribus Sabatina. Al momento l'epigrafe risulta dispersa anche se non mancano diversi riferimenti bibliografici. Era certamente visibile nel '700 quando il Canonico Bindo Ferdinando Buonaparte [1691-1747], Vicario Generale e Proposto della Cattedrale, dette riscontro dell'iscrizione ad Anton Francesco Gori che inserì un apposita menzione all'interno della sua pubblicazione, proposta di seguito.

Il testo pubblicato in A. F. Gori, Inscriptiones Antiquae Graecae et Romanae in Etruriae Urbibus etc., Parte Seconda, Iosephi Manni, Firenze, 1734, pp. 178-180:

Interim insignium circa Volaterras locorum & opidorumm veteres inscriptiones proferam, ac primum Civitatis S. MINIATIS, glorioso nomine huiusce Martyris Florentini noncupatae, ex qua orti clarissimi cives, armorum gloria, doctrina, & sanctitate insignes, prodiitque Borromaeorum Familia, cui summum decus addit S. CAROLUS Borromaeus. Veterum hanc consuetudinem appellandi Urbes, & Opida Sanctorum nomine, eaque eorum tutelae, & patrocinaio dedicandi, ab Ethnicis princi Christiani accepere. Quaemadmodum enim ipsis curae fuit Minicipiorum, & Coloniarum Patronos cooptare, decreto inciso in hospitali tabula, missisque ad eos Legatis, qui, ut in clientelam se & Municipia, & Colonias recipere dignarentur, impetrarent; ita melioribus auspiciis id curarunt Christiani nominis cultores ut Sanctorum tutelae, ac praesidio fe se commendantes, urbasque insignores eorum nomine appellantes, sanctissimos illos Viros, qui cum Christo in caelis aeternum regnant, Patronos prasentissimos in terris venerarentur. In hac igitur Civitate S. Miniatis paucas hasce, inscriptiones exstare tradit pag. 92. vetus Codex peregregii Viri Gregorii Redii Patricii Arretini, ex Equestris ordine, in quo haec in rubrica leguntus: "Apud S. Miniatum, Castrum".


1. Videlicet: "C. Celtus C. F. Sabatina Servus, Quinquennalic, AEdilis, Pontifex". Sabatina Tribus, ut supra diximus, eadem est in qua Volaterrani Romana civitate donati sunt. Quo vero tempore S. Miniatis Castrum Civitatis nomine donatum fuerit, indicat his verbis Ughellius Italiae Sacrae Tom. III. "Lucensi spirituali ditioni hoc Opidulum paullo ante subiectum erat; sed quum Secundus Cosmus Magnum Dux Etruriae Maria Magdalenae Austriacae uxori illud dono dedisset, impetravit illa a XV. Gregorio, ut in Cathedralem Suffraganeamque Florentinae Sedis erigeretur &c. Igitur V. die Mensis Decembris, anno MDCXXII. publico in Concistoro Gregorius XV. S. MINIATIS Civitatem Episcopali insignivit dignitate". An scriptum sit in allato lapide C. CELTUS, ex autographo scire cupiebam, sed intercidit, ut putat, datis ad me literis, Vir humanissimus, & impense doctus D. Bindus Ferdinandus Bonaparte, Vicarius Generalis, & Prepositus Cathedralis Ecclesiae Miniatensis, qui severiores Musas, maiorum suorum exemplo, eolit, & eruditae antiquitatis studio minifice delectatur.

Il testo pubblicato in Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL), Accademia di Berlino, XI, Parte Prima, Berlino, 1888, p. 326.

1745 apud S. Miniatum castrum RED.

C - CELTVS - C - F - SAB -
SEVERUS
Q - AED - PONT - 

Servavit codex Redianus f. 92. Inde Gudius ms. 909, 5, ed. 317, 12; Gorius Marucell. A 198 f. 461, ed. 2, 179, 1, ex quo Mur. 688, 6.
3 in AED littera D exhibetur forma singulari


BIBLIOGRAFIA
- A. F. Gori, Inscriptiones Antiquae Graecae et Romanae in Etruriae Urbibus etc., Parte Seconda, Iosephi Manni, Firenze, 1734, pp. 178-180
- Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL), Accademia di Berlino, XI, Parte Prima, Berlino, 1888, n. 1745, p. 326.
- G. De Marinis, Topografia storica della Val d'Elsa in periodo etrusco, Biblioteca della Miscellanea Storica della Valdelsa, Società Storica della Valdelsa, 1977, p. 89.

 

giovedì 31 ottobre 2013

APSM-ADIA-04B-003 EPIGRAFE PIEVE DI CORAZZANO

APSM-ADIA-04B-003
EPIGRAFE SULLA FACCIATA DELLA PIEVE DI CORAZZANO


SCHEDA SINTETICA
Oggetto: Frammento di epigrafe
Epoca: Romana, Periodo Imperiale (I-II sec. d.C.)
Rinvenimento: -
Località: Corazzano, Pieve di San Giovanni
Collocazione: Facciata Pieve di San Giovanni
Id: APSM-ADIA-04B-003

VAI ALLA MAPPA DELL'ATLANTE DELLE AREE DI INTERESSE ARCHEOLOGICO ↗

DESCRIZIONE SINTETICA
Nella facciata della Pieve di San Giovanni a Corazzano è inserito, nella muratura in laterizio, un frammento di epigrafe (cm 39x31) d'epoca Romana, periodo Imperiale (I-II sec. d.C.). L'iscrizione mutila deve essere accostata ad un altra, proveniente dall'altare della chiesa di Sant'Andrea di Corniano e trasferita nel '700 dal Vescovo Poltri all'interno della Curia Vescovile di San Miniato, e qui murata.
Le due porzioni dell'epigrafe si riferiscono ad una dedica, mutila, alla Dea Bona (tipica divinità legata alla fecondità), realizzata per conto da Lucius Venuleius e da suo figlio Lucis.
La provenienza dovrebbe essere la Valdegola, anche se rimane ignota la collocazione originaria.


BIBLIOGRAFIA (Epigrafe)
- Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL), Accademia di Berlino, XI, 1734.
- G. Ciampoltrini, Un nuovo frammento di CIL XI, 1735. CIL XI, 1734 e 1735 "ritrovate", in Epigraphica, n. 42, 1980, pp. 160ss.
- G. Ciampoltrini, L'insediamento tra Era e Elsa dall'età dei metalli alla tarda antichità, in Le Colline di San MIniato (Pisa). La natura e la storia, Supplemento n. 1 ai Quaderni del Museo di Storia Naturale di Livorno, n. 14, 1995, p. 71.
- G. Ciampoltrini, Gli ozi dei Venulei. Considerazioni sulle Terme di Massaciuccoli, in Prospettiva, nn. 73-74, 1995, pp. 119ss.
- A. M. Andermahr, Totus in praediis, Bonn, 1998, pp. 472ss.
- G. Ciampoltrini, Il territorio di San Miniato e i Venulei, in G. Ciampoltrini e M. C. Guidotti (a cura di), Segni e lettere. Alcune scritture antiche del Mediterraneo: dal cuneiforme al latino. Catalogo della Mostra, Museo didattico sulla Civiltà della Scrittura, Soprintendenza Archeologica per la Toscana, Comune di San Miniato, 2000, pp. 91-96.
- G. Ciampoltrini, Museo Archeologico, Sistema Museale di San Miniato, 2008, pp. 29-31

 

mercoledì 30 ottobre 2013

APSM-ADIA-04B-002 EPIGRAFE E STELE DI CORNIANO

APSM-ADIA-04B-002
EPIGRAFE E STELE DI CORNIANO


SCHEDA SINTETICA
Oggetto: Frammento di epigrafe e stele funeraria
Epoca: Romana, Periodo Imperiale (I-II sec. d.C.)
Rinvenimento: XVIII secolo
Località: Loc. Corniano, Chiesa di Sant'Andrea
Collocazione: Curia Vescovile di San Miniato
Id: APSM-ADIA-04B-002

VAI ALLA MAPPA DELL'ATLANTE DELLE AREE DI INTERESSE ARCHEOLOGICO ↗

DESCRIZIONE SINTETICA
Dall'altare della chiesa di Corniano provengono un frammento di epigrafe (cm 62x53) ed una stele funeriaria d'epoca Romana, periodo Imperiale.
La porzione dell'epigrafe fa il paio con l'altra murata sulla facciata della Pieve di Corazzano (cm 39x31), e si riferisce ad una dedica, mutila, alla Dea Bona (tipica divinità legata alla fecondità), realizzata per conto da Lucius Venuleius e da suo figlio Lucis.
La stele funeraria è un vero e proprio monumento funebre, realizzato per la famiglia dei Lauselii, dedicato da Marcus Lauselius Tacitus, Lauselia Tacita (i figli) e da Faesonia Sabina e Marcus Lauselius Sabinus (i nipoti) ai capostipiti Marcus Lauselius Maximus e Caulia Thyche.
Entrambi i manufatti appartenevano alla mensa d'altare della Chiesa di Sant'Andrea a Corniano e furono trasferiti nel '700 dal Vescovo Poltri all'interno della Curia Vescovile di San Miniato, e qui murati. La presenza dell'altro frammento di epigrafe collocato sulla facciata della Pieve di Corazzano lascia ipotizzare una provenienza dalla Valdegola, anche se rimangono ignote le rispettive collocazioni originarie.

Per vedere la stele funeraria dei Lauselii, accedi alla pagina dedicata sul portale Epigraphik Datenbank Claus/Sla: CLICCA QUI


Il testo pubblicato in Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL), Accademia di Berlino, XI, Parte Prima, Berlino, 1888, p. 323.

1734 una cum n. 1735 "serviva di mensa da altare nella ch. di Corliano diocesi di Sanminiato"; eas Poltrius episcopus S. Miniati curavit trasferendas Florentiam et infingendas in suis aedibus EPHEM., ibi addit scriptor, cum duae sint Corliano in hac dioecesi, altera "vicino a Fucecchio" altera "nella val d'Elsa", hanc sibi videri intelligendam. - Fani S. Miniatis Teutoni in palatio episc. DON., parum accurate cf. n. 1735.
D - M
M - LAVSELIO - MAXSIMO
ET - CAVLIAE - THYCHE
M - LAVSELIUS
(5) TACITVS
ET - LAVSELIA - TACITA
PARENTIBVS - ET
FAESONIA - SABINA
ET - M - LAVSELIVS
(10) SABINVS
NEPTES - B - M
POSVerunT

Ephem Florent. 1751, p. 353; Donati 383, 12.
2 in M. eph, deletam significat Don. - 3 THYCHE eph, TYCHAE Don. - 4 LAVXSELIUS Don. - 10 in. haiatum significat DOn., om. eph., fuit fortasse M F. - SABINA Don. - 12 POSV ... T eph., POSVERUNT Don.

1735 una cum n. 1734 "serviva di mensa da altare nella chiesa di Corliano diocesi Sanminiato", unde Poltrius episcopus transtulit Florentinam in aedes sua EPHEM. Fani S. Miniatis Teutoni in palatio episcopali DON., errore puto, quod apographum acceperat per hanc episcopum.

BONAE
L - VENVLEIVS
ET - L - APRONinaus
(5) LAETITIA - ET - CELERINA - VXO

Ephem. Florent. 1761, p. 357; Donati 49, 7 "exscr. antistes Dominicus Poltri".

(5) esse minoribus letteris exaratum notat Don.;
LAETITIA - ET - CLERINA  VXO... eph., LAETITIA CELERINAE UXORI Don. Fuisse 1 Bonae [deae], 5 uxo[res] concit Mommsen.
Cf. supra n. 1432. 1433.

BIBLIOGRAFIA (Epigrafe)
- Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL), Accademia di Berlino, XI, Parte Prima, Berlino, 1888, nn. 1734-1735, p. 323.
- G. Ciampoltrini, Un nuovo frammento di CIL XI, 1735. CIL XI, 1734 e 1735 "ritrovate", in Epigraphica, n. 42, 1980, pp. 160ss.
- G. Ciampoltrini, Gli ozi dei Venulei. Considerazioni sulle Terme di Massaciuccoli, in Prospettiva, nn. 73-74, 1995, pp. 119ss.
- A. M. Andermahr, Totus in praediis, Bonn, 1998, pp. 472ss.
- G. Ciampoltrini, Il territorio di San Miniato e i Venulei, in G. Ciampoltrini e M. C. Guidotti (a cura di), Segni e lettere. Alcune scritture antiche del Mediterraneo: dal cuneiforme al latino. Catalogo della Mostra, Museo didattico sulla Civiltà della Scrittura, Soprintendenza Archeologica per la Toscana, Comune di San Miniato, 2000, pp. 91-96.
- G. Ciampoltrini, Museo Archeologico, Sistema Museale di San Miniato, 2008, pp. 29-31

BIBLIOGRAFIA (Stele)
- Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL), Accademia di Berlino, XI, 1735.
- G. Ciampoltrini, Le stele funerarie d'età imperiale dell'Etruria Settentrionale, in Prospettiva, n. 30, 1982, p. 11, n. 51.
- G. Ciampoltrini, L'insediamento tra Era e Elsa dall'età dei metalli alla tarda antichità, in Le Colline di San Miniato (Pisa). La natura e la storia, Supplemento n. 1 ai Quaderni del Museo di Storia Naturale di Livorno, n. 14, 1995, pp. 60, 71.
- G. Ciampoltrini, Il territorio di San Miniato e i Venulei, in G. Ciampoltrini e M. C. Guidotti (a cura di), Segni e lettere. Alcune scritture antiche del Mediterraneo: dal cuneiforme al latino. Catalogo della Mostra, Museo didattico sulla Civiltà della Scrittura, Soprintendenza Archeologica per la Toscana, Comune di San Miniato, 2000, pp. 91-96

 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...